Wie wil er nog bankier worden?

De financiële sector zoekt op Harvard University naar de beste studenten. Maar die studenten hebben steeds minder interesse in een Wall Street-baan. Liever willen ze de nieuwe Mark Zuckerberg worden.

Dit artikel verscheen in NRC Handelsblad.

Een groep studenten is op een doordeweekse winteravond door de kou gekomen om in de faculteit computerwetenschappen naar een praatje van computergigant Microsoft te luisteren. Een netwerk- en rekruteringsbijeenkomst, zoals er zoveel zijn op Harvard. De studenten beginnen steeds over twee namen: Mark Zuckerberg en Bill Gates. Allebei eerst Harvard-student, drop – out, een eigen bedrijf, en hop, miljardair.

De faculteit computerwetenschap op de campus van de Harvard-universiteit had zijn minute of fame in de film The Social Netw ork. In een scène rent student Mark Zuckerberg dansend het gebouw uit, de sneeuw in. Niet veel later bedenkt hij Facebook en stopt hij met zijn studie.

„Ik hoop dat de Microsoft-mensen mij leren kennen, en ik wil iets meer over het bedrijf te weten komen”, zegt eindejaars Corinne Tu. Ze is eigenlijk astrofysicus, maar met haar afstudeerdatum in zicht wil ze iets heel anders gaan doen. „Iets met mensen”, maar nog liever „iets met start ups”. Als het niks wordt met Microsoft, heeft ze nog een plan b: een eigen bedrijf in webservices beginnen met een studiegenoot. „Start ups zijn de nieuwe coolness.”

Met een jaarlijks collegegeld van zo’n 27.000 euro is de Amerikaanse topuniversiteit Harvard geen plek om te lanterfanten. Eerstejaars zijn al bezig met goede stages regelen en netwerken. Op de campus azen grote bedrijven op de studenten. „Harvard-studenten zijn slim, gemotiveerd en leren snel”, legt onderzoeker Margot Locker uit. Ze interviewde tientallen eindejaars over hun carrièrekeuze voor de onderzoeksgroep Project Zero.

Voor de financiële crisis ging 43 procent van de Harvard-studenten in de financiële sector of in de consultancy werken. In 2011 was dat nog 29 procent. Stijgers waren communicatie en ‘business’; volgens Locker indicatoren voor het groeiend aantal eigen bedrijven in technologie. „De start up-cultuur op Harvard is enorm – een grote verandering met vijf jaar geleden.” De universiteit heeft een fonds in het leven geroepen voor nieuwe ondernemingen. Dat er minder studenten kiezen voor Wall Street-banen heeft niet alleen te maken met een lagere werkgelegenheid daar, maar ook met het imagoprobleem van de banken.

Rond de kredietcrisis woedde er een heftige discussie op de Amerikaanse topuniversiteiten. Waarom zijn we de directe leveranciers van bankiers en consultants?

„Destijds maakte ik weleens de grap dat Goldman Sachs en McKinsey hun eigen universiteiten moeten beginnen als ze getalenteerde studenten willen werven”,

zegt hoogleraar Howard Gardner. Hij geeft bezinningscolleges die Harvard-studenten moeten laten nadenken over hun beroepskeuze. „Ik zou liever zien dat meer Harvard-studenten een carrière begonnen bij de overheid. Of dat ze een beroep als dokter of journalist kiezen. Niet om rijk te worden, maar om anderen te helpen.”

Ook al spreken spannende Silicon Valley-carrières meer tot de verbeelding, nog steeds zijn de financiële en consultancybedrijven de grootste werkgevers voor Harvard-afgestudeerden. Een belangrijke reden is hun geoliede wervingsprocedure. „De overheid en liefdadigheidsinstellingen hebben niet het geld om met die recruiting-machine te concurreren”, zegt Locker. De financiële sector wil de beste Harvard-studenten, ongeacht hun studierichting. Voor de gelukkigen ligt er al voor hun afstuderen een contract klaar, met een bonus van 25.000 dollar voor het ondertekenen alleen.

Die financiële zekerheid blijft voor veel studenten aantrekkelijk. Wie leeft met de hoge verwachtingen van een topopleiding, wil ook een topbaan. Onderzoekster Locker: „Bij de technologiebedrijven en start ups is het allemaal wat spannender. De gemiddelde leeftijd ligt laag, studenten vertellen over het skateboarden door de gangen. Maar ze zijn niet gewend aan de bijkomende onzekerheid.” Langzaam stappen techbedrijven het rekruteren in, de kalender van Harvards carrièredienst staat vol met happy hours en netwerkbijeenkomsten met gratis pizza. Vorig jaar kwam Mark Zuckerberg zelf terug naar Harvard, om personeel te werven voor Facebook.

Van Harvard naar financiële crisis

De pijplijn tussen de Amerikaanse topuniversiteiten en Wall Street zorgde rond de kredietcrisis voor hevige discussies. Vijf Wall Street-bankiers met een diploma van Harvard.

Lloyd Blankfein. Topman van Goldman Sachs, zakenbank die wordt beschuldigd van misleiding bij hypotheekaankopen. Kwam Harvard binnen met een beurs en moest in de kantine werken om bij te verdienen.

Chris Cox. Tijdens de kredietcrisis hoofd van beurswaakhond SEC, die weinig deed om banken aan te pakken. Kwam na zijn studietijd terug op Harvard om er les te geven in inkomensbelasting.

Hank Paulson. Minister van Financiën in de laatste jaren van de Bush-regering, die Amerika met enorme schulden achterliet. Hield in 2006 een praatje op Harvard: „Dit is veruit de beste wereldeconomie die ik ooit gezien heb.”

Frank Raines. Voormalig topman van hypotheekverstrekker Fannie Mae, dat hij in een accountingschandaal achterliet. Studeerde cum laude af aan Harvard.

Stan O’Neal. Voormalig topman van bank Merrill Lynch, waar hij vervroegd met pensioen moest na grote verliezen. Was een van de eerste zwarte studenten op de Harvard business school.